In zowel Nederland als België (op basis van Europese richtlijn 2003/10/EG) gelden strikte regels. Er is een eenvoudige vuistregel: vanaf 80 decibel moet enkel de werkgever in actie komen, en vanaf 85 decibel moet ook de werknemer in actie komen.

1. De onderste actiewaarden

Zodra het gemiddelde geluidsniveau over een 8-urige werkdag (LEX,8h) 80 dB(A) bereikt, of er piekwaarnemingen zijn van 135 dB(C), gelden de volgende verplichtingen:

• Werkgever: is wettelijk verplicht om gehoorbescherming (zoals otoplastieken) beschikbaar te stellen aan de werknemers.
• Werknemer: is niet verplicht om de bescherming te dragen, maar het wordt sterk aangeraden.
• Preventie: De werkgever moet voorlichting geven over de risico's en de werknemers de kans bieden op een audiometrisch onderzoek (gehoortest).

2. De bovenste actiewaarden

Dit is het kritieke punt. Is de dagelijkse dosis (LEX,8h) gemiddeld 85 dB(A) of hoger, of zijn er piekgeluiden van 137 dB(C), dan gelden onderstaande regels (bovenop de regels die hierboven al golden).

• Draagplicht: Het dragen van gehoorbescherming is nu wettelijk verplicht voor de werknemer.
• Handhaving: De werkgever is verplicht om toe te zien op het gebruik (handhaven). Alleen 'aanbieden' is niet meer voldoende.
• Markering: De werkplekken waar deze overschrijding plaatsvindt, moeten worden gemarkeerd met pictogrammen en waar mogelijk worden afgebakend.
• Actieplan: De werkgever moet een Plan van Aanpak opstellen om het geluid aan de bron te verminderen (technische of organisatorische maatregelen).

3. De grenswaarden

Er is een absoluut maximum van een gemiddelde dagelijkse dosis van 87 dB(A) of van piekgeluiden boven of gelijk aan 140 dB(C). Bij deze waarden mag de dempende werking van de gehoorbescherming meegerekend worden.

• Regel: Het gemiddelde geluidsniveau in het oor (dus onder de beschermer) mag nooit hoger zijn dan 87 dB(A). Wordt dit overschreden? Dan moet het werk onmiddellijk worden stilgelegd om maatregelen te treffen om de blootstelling naar beneden te brengen. Ook worden de oorzaken van de blootstelling vastgesteld en worden maatregelen aangepast om herhaling te voorkomen.

Regelgeving van toepassing:

• Nederland: Arbobesluit Hoofdstuk 6, Afdeling 3 (Lawaai)
• België: Codex over het welzijn op het werk, Boek V, Titel 2 (Lawaai)

Bij het bepalen van de dempingswaarden wordt ten eerste en vooral rekening gehouden met de beschermende basis. Dit wordt bepaald aan de hand van de geluidsniveaus in het bedrijf. Wij baseren ons hiervoor op geluidsrapporten opgesteld in het verleden door ons of door een andere partij. Indien er hier geen metingen van bestaan zullen we een schatting maken op basis van de industrie en werkzaamheden. Ten tweede wordt altijd rekening gehouden met het vermijden van overbescherming (te grote dempingswaarde) wat op zich leidt tot hogere acceptatie van de gehoorbescherming wat uiteraard voordelig is voor de gezondheid van het gehoor. De hanteerbare dempingswaarden van otoplastieken hebben een instelrange tussen 20 dB en 35 dB.

Een professionele geluidsmeting volgt doorgaans de internationale norm ISO 9612. Bij de meest nauwkeurige aanpak, de zogeheten 'hele-dag-methode', wordt de geluidsblootstelling continu gemeten gedurende de volledige werkshift om de exacte dagdosis vast te stellen. Het proces verloopt in drie overzichtelijke stappen:

• Werkplekanalyse (voorbereiding)

  • Een specialist brengt de werkplaatsen en de werksituatie in kaart. Er wordt gekeken naar de duur van de werkshift, de pauzes, de locaties, de geluidsbronnen en de variatie in taken.

  • Op basis van deze analyse worden werknemers geselecteerd voor de meting die hun 'homogene blootstellingsgroep' vertegenwoordigen. Een homogene groep werknemers wordt hebben gelijkaardige werklocaties en taken en dus een gelijkaardige geluidsblootstelling.

  • Ook wordt een representatieve meetdag vastgelegd: een dag dat als een gemiddelde of typische werkdag beschouwd kan worden en waarop een normaal aantal bronnen geluid uitbrengen.

• De meting: persoonlijke dosimetrie

  • Hele-dag-methode: De geselecteerde werknemers dragen een persoonlijke geluidsdosimeter. De dosimeter wordt op schouderhoogte bevestigd, in de directe nabijheid van het oor opdat de registratie het gehoorde geluid zo getrouw mogelijk simuleert.

  • Volledige registratie: De meter blijft de hele werkdag actief. Hierdoor worden niet alleen constante geluiden, maar ook onverwachte pieken en variaties tijdens pauzes of taakwisselingen meegenomen in de registratie.
  • Invulformulier: De deelnemers noteren gedurende de meting de tijdstippen en locaties van hun werkzaamheden. Op deze manier kan de geluidsbelasting per werkactiviteit bepaald worden.
  • Aanvullende puntmetingen: Tijdens de shift voert de specialist handmatige puntmetingen uit bij diverse machines en processen. Dit geeft een extra dimensie aan het onderzoek: we brengen zo in kaart welke geluidsbronnen er zijn en hoeveel ze ongeveer bijdragen aan het algemene geluid. Zo ontstaat er een volledig mogelijk beeld van het geluidslandschap op de werkvloer.
• Analyse en toetsing (ISO 9612)
  • De data wordt uitgelezen om de dagelijkse blootstelling (LEX,8h) te berekenen. Dit is het energetisch gemiddelde over 8 uur.
  • Ook de piekgeluidsdruk (LCPeak) wordt geanalyseerd: hoeveel piekgeluiden kwamen voor en hoe hoog waren ze?
  • De resultaten worden getoetst aan de wettelijke actiewaarden en grenswaarden. Op basis van deze toetsing wordt bepaald welke maatregelen genomen moeten worden door het bedrijf.
  • Voor elke homogene blootstellingsgroep geven wij een dempingsadvies. Op basis van hiervan wordt de demping van de otoplastieken ingesteld. Zo heeft iedereen de geschikte demping voor zijn of haar functie.
  • Rapportage: Een gedetailleerd geluidsrapport wordt opgesteld en indien gewenst toegelicht.